Kiểm kê KNK

11/11/2025

Kiểm kê khí nhà kính – Đáp ứng yêu cầu và báo cáo giảm phát thải

Kiểm kê khí nhà kính ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với những thách thức về biến đổi khí hậu. Để phát triển bền vững, thực hiện kiểm kê khí nhà kính là hoạt động không thể thiếu đối với các doanh nghiệp muốn đóng góp vào các nỗ lực giảm phát thải, đồng thời tuân thủ các quy định pháp luật ngày càng nghiêm ngặt.

Kiểm kê khí nhà kính là gì?

Kiểm kê khí nhà kính là quá trình thu thập, phân tích và tổng hợp dữ liệu liên quan đến lượng khí nhà kính (GHG) phát sinh từ hoạt động của một tổ chức hoặc doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định. Quá trình này nhằm xác định rõ nguồn phát thải chính như khí CO2, CH4, N2O, fluorocarbon, và các chất khác có khả năng gây hiệu ứng nhà kính. Hoạt động này được thực hiện ở cấp độ dự án, doanh nghiệp, tổ chức hoặc quốc gia. Mục đích chính của kiểm kê khí nhà kính không chỉ đơn thuần là công việc đo lường, mà còn bao gồm việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lượng khí thải phát sinh, từ đó giúp doanh nghiệp nhận diện các hoạt động có khả năng tối ưu hóa hoặc cắt giảm, góp phần giảm khí thải.

Khi nào doanh nghiệp cần kiểm kê khí nhà kính?

Hiện nay, nhiều quốc gia đã ban hành quy định bắt buộc doanh nghiệp thực hiện kiểm kê khí nhà kính định kỳ theo các tiêu chuẩn nhất định. Tại Việt Nam, để thực hiện kiểm kê khí nhà kính, các doanh nghiệp cần tuân thủ các quy định pháp lý như Luật Bảo vệ môi trường 2020, Nghị định 06/2022/NĐ-CP và Quyết định 13/2024/QĐ-TTg. Những văn bản này cung cấp khung pháp lý rõ ràng cho việc thực hiện kiểm kê khí nhà kính, bảo đảm tính hợp pháp và chính xác trong báo cáo. Theo quy định, từ ngày 01/01/2022 việc thực hiện kiểm kê khí nhà kính, xây dựng và duy trì hệ thống cơ sở dữ liệu phát thải khí nhà kính cần gửi kết quả kiểm định định kỳ 2 năm/lần và lập báo cáo mức phát thải khí nhà kính gửi đến Bộ Tài Nguyên và Môi trường, các Bộ, cơ quan ngang Bộ; Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có liên quan trước ngày 31/12 hàng năm của kỳ báo cáo.

Ngoài ra, trong một số trường hợp đặc biệt như khi doanh nghiệp có dự án mở rộng, thay đổi hoạt động sản xuất hoặc tham gia các chương trình chứng nhận môi trường quốc tế, công tác quy định kiểm kê sẽ đòi hỏi doanh nghiệp phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính theo thời gian nhất định, có thể nhiều hơn một lần trong năm để phục vụ mục đích chứng minh hoặc báo cáo thực trạng. Điều này giúp doanh nghiệp chủ động trong việc cập nhật dữ liệu, chuẩn bị cho các bước tiếp theo trong chiến lược phát triển bền vững.

Tại sao kiểm kê khí nhà kính quan trọng?

Trong bối cảnh thế giới đang chuyển mình hướng tới nền kinh tế thấp thải, kiểm kê khí nhà kính không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Xu hướng toàn cầu về giảm phát thải khí nhà kính được thúc đẩy bởi các cam kết quốc tế và các tiêu chuẩn chứng nhận môi trường như ISO 14064 hay GHG Protocol. Các doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp, năng lượng, vận tải và xây dựng, đều phải có cái nhìn chiến lược về kiểm kê khí nhà kính để phù hợp với yêu cầu của thị trường quốc tế, mở rộng cơ hội hợp tác, tham gia các dự án xanh và nhận được các hỗ trợ tài chính từ các tổ chức quốc tế. Từ đó, kiểm kê khí nhà kính trở thành công cụ giúp doanh nghiệp không những báo cáo giảm thải thành công mà còn nâng cao khả năng tiếp cận các nguồn vốn đầu tư xanh, quản lý rủi ro và nâng cao uy tín thương hiệu.

Doanh nghiệp nào cần kiểm kê khí nhà kính?

Các doanh nghiệp có mức phát thải từ 3.000 tấn CO2 tương đương/năm trở lên thường được khuyến nghị hoặc bắt buộc phải kiểm kê khí nhà kính để đảm bảo tuân thủ quy định và phát triển bền vững. Cụ thể, doanh nghiệp hoạt động trong 6 lĩnh vực:
Ngành công nghiệp nặng: như sản xuất thép, xi măng, hóa chất, điện tử, nơi phát sinh lượng khí thải lớn trong quá trình sản xuất và vận hành máy móc. Đặc điểm của các doanh nghiệp này là các hoạt động tiêu thụ năng lượng cao, ít khả năng giảm thiểu phát thải trong ngắn hạn nếu không tổ chức kiểm kê định kỳ.

Lĩnh vực năng lượng: các nhà máy điện, đặc biệt sử dụng nguồn nhiên liệu hóa thạch như than, dầu, khí đốt. Việc kiểm kê khí nhà kính giúp xác định lượng khí phát thải từ hoạt động phát điện và xây dựng chiến lược giảm thiểu phù hợp, chuyển sang năng lượng tái tạo.
Ngành vận tải: vận tải hàng hóa, hành khách bằng các phương tiện lớn hoặc nhiều phương tiện cá nhân, có khả năng gây ra lượng khí thải đáng kể. Quản lý và kiểm kê khí giúp tối ưu hóa hoạt động vận hành và giảm thiểu tác động môi trường.
Ngành xây dựng và bất động sản: các dự án phát triển khu đô thị, tòa nhà cao tầng, công trình hạ tầng xây dựng đều cần theo dõi lượng khí phát thải trong quá trình thi công và vận hành để thể hiện trách nhiệm cộng đồng.
Lĩnh vực nông nghiệp và chế biến thực phẩm: các hoạt động nông nghiệp quy mô lớn, chăn nuôi và chế biến, cũng đóng góp phần không nhỏ vào lượng khí thải tổng thể. Do đó, doanh nghiệp trong ngành này cũng nên thực hiện kiểm kê khí nhà kính để minh bạch về tác động môi trường.
Lĩnh vực quản lý chất thải: các nhà máy xử lý rác thải, nhà máy khí sinh học hay các hệ thống phân loại rác, tái chế nhằm giảm lượng khí phát thải từ hoạt động xử lý rác thải đều cần thực hiện kiểm kê khí.

Lợi ích khi doanh nghiệp thực hiện kiểm kê khí nhà kính

Thực hiện kiểm kê khí nhà kính mang lại nhiều lợi ích vượt xa việc đáp ứng yêu cầu pháp lý:
Cơ sở để phát triển chiến lược giảm phát thải và tối ưu hóa hoạt động: Doanh nghiệp có dữ liệu chính xác để xây dựng chiến lược giảm phát thải phù hợp; từ đó tối ưu hóa sản xuất, giúp tiết kiệm chi phí năng lượng và vật tư.
Nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh: Tăng uy tín với đối tác, khách hàng và cộng đồng, mở rộng thị trường và tăng khả năng cạnh tranh toàn cầu.
Cơ hội tài chính và chứng nhận quốc tế: Dễ dàng đạt được tín nhiệm của các tổ chức chứng nhận quốc tế, mở ra cơ hội tham gia dự án xanh và nhận hỗ trợ tài chính từ các tổ chức quốc tế/chương trình tài trợ phát triển bền vững.
Chủ động quản lý rủi ro và tuân thủ pháp lý: Doanh nghiệp chủ động trong việc đối phó với rủi ro pháp lý, tránh các dạng xử phạt hoặc thiệt hại danh tiếng do không tuân thủ quy định bảo vệ môi trường.
Xây dựng chiến lược dài hạn và quản lý rủi ro khí hậu: Tọa điều kiện cho doanh nghiệp xây dựng chiến lược về phát triển bền vững, nâng cao khả năng quản lý rủi ro liên quan đến biến đổi khí hậu và hướng tới mục tiêu giảm phát thải toàn cầu.

Kết luận
Kiểm kê khí nhà kính không chỉ đơn thuần là hoạt động đo lường lượng khí thải, mà còn là bước nền tảng để doanh nghiệp thể hiện trách nhiệm với môi trường, tuân thủ quy định pháp luật và nâng cao uy tín cạnh tranh. Các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực có tác động môi trường lớn cần có nhận thức rõ ràng về lợi ích vượt trội mà quy trình kiểm kê mang lại, từ giảm chi phí vận hành, mở rộng thị trường đến góp phần vào nỗ lực toàn cầu trong hạn chế biến đổi khí hậu. Hãy bắt đầu hành trình kiểm kê khí nhà kính để hướng tới phát triển bền vững và thành công lâu dài.