ISO 14064: Hệ thống đo lường và kiểm soát phát thải khí nhà kính

Biến đổi khí hậu khiến phát thải khí nhà kính (GHG) trở thành vấn đề cấp bách toàn cầu. Việt Nam đã cam kết Net Zero vào năm 2050, buộc doanh nghiệp phải đo lường, kiểm soát và giảm phát thải. Trong bối cảnh đó, ISO 14064 – bộ tiêu chuẩn quốc tế về quản lý khí nhà kính – được xem là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp minh bạch dữ liệu, đáp ứng yêu cầu pháp lý và nâng cao uy tín trên thị trường.

ISO 14064 là gì?

ISO 14064 là bộ tiêu chuẩn quốc tế do Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) ban hành, cung cấp khung chuẩn mực cho việc định lượng, giám sát, báo cáo và xác minh phát thải khí nhà kính (GHG – Greenhouse Gases). Bộ tiêu chuẩn này được công bố lần đầu vào năm 2006 và cập nhật vào năm 2018 để phù hợp hơn với các xu hướng toàn cầu về giảm phát thải.

ISO 14064

ISO 14064 được chia thành ba phần chính:

• ISO 14064-1: Đưa ra các nguyên tắc và yêu cầu đối với việc thiết kế, phát triển và quản lý phát thải khí nhà kính ở cấp tổ chức. Doanh nghiệp áp dụng phần này để định lượng và báo cáo lượng khí thải cũng như hoạt động loại bỏ khí nhà kính.

• ISO 14064-2: Đặt ra các nguyên tắc, yêu cầu và cung cấp hướng dẫn ở cấp dự án để định lượng, giám sát và báo cáo các hoạt động nhằm giảm phát thải hoặc tăng cường loại bỏ khí nhà kính. Nó bao gồm các yêu cầu về lập kế hoạch dự án khí nhà kính, xác định và lựa chọn các nguồn, bể chứa và bể chứa khí nhà kính liên quan đến dự án và kịch bản cơ sở, giám sát, định lượng, lập hồ sơ và báo cáo việc thực hiện dự án khí nhà kính và quản lý chất lượng dữ liệu.

• ISO 14064-3: Đặt ra các nguyên tắc, yêu cầu và cung cấp hướng dẫn cho những người tiến hành hoặc quản lý việc xác nhận hoặc xác minh các khẳng định về khí nhà kính. Nó có thể được áp dụng để định lượng tổ chức hoặc dự án khí nhà kính, bao gồm định lượng, giám sát và báo cáo khí nhà kính được thực hiện theo ISO 14064-1:2018 hoặc ISO 14064-2:2018.

Việc áp dụng ISO 14064 giúp doanh nghiệp có cơ sở khoa học để đánh giá chính xác mức phát thải, từ đó lập kế hoạch giảm thiểu và chứng minh cam kết với cộng đồng.

Tại sao ISO 14064 quan trọng?

Tầm quan trọng của ISO 14064 xuất phát từ nhiều yếu tố, cả về chính sách, thị trường và chiến lược phát triển bền vững.

Trước hết, ở tầm quốc gia, Việt Nam đã tham gia Thỏa thuận Paris và cam kết tại COP26 đưa phát thải ròng về 0 vào năm 2050. Điều này đồng nghĩa rằng mọi ngành, mọi doanh nghiệp đều phải có giải pháp giảm phát thải. ISO 14064 trở thành công cụ chuẩn hóa, giúp doanh nghiệp đáp ứng chính sách pháp luật cũng như định hướng của Nhà nước.

Thủ tướng khẳng định Việt Nam thực hiện các biện pháp mạnh mẽ để đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050

Ở góc độ thị trường, ngày càng nhiều tập đoàn đa quốc gia yêu cầu nhà cung cấp báo cáo phát thải minh bạch. Nếu doanh nghiệp Việt Nam không kịp thời áp dụng ISO 14064, nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng là rất lớn. Tiêu chuẩn này không chỉ là “giấy thông hành” mà còn là cách để khẳng định uy tín trên thị trường quốc tế.

Ngoài ra, việc đo lường và quản lý phát thải còn giúp doanh nghiệp nhận diện các cơ hội tiết kiệm năng lượng, cải tiến công nghệ và tối ưu vận hành. Điều này không chỉ mang lại lợi ích môi trường mà còn trực tiếp giảm chi phí, tăng lợi nhuận.

Cuối cùng, trong xu hướng toàn cầu về thị trường carbon, doanh nghiệp có thể tham gia giao dịch tín chỉ carbon nếu có số liệu minh bạch được xác minh theo chuẩn ISO 14064. Đây là nguồn lợi ích kinh tế mới, mở ra hướng phát triển bền vững lâu dài.

Những doanh nghiệp nào cần kiểm kê khí nhà kính?

Về bản chất, tiêu chuẩn Quốc tế ISO 14064 mang tính tự nguyện. Không có bất cứ điều khoản nào trong tiêu chuẩn bắt buộc các tổ chức phải áp dụng hay xây dựng Hệ thống quản lý xác minh và tính toán khí nhà kính. Tuy nhiên, trên thực tế, một số doanh nghiệp có thể cân nhắc áp dụng tiêu chuẩn này.

Tại Việt Nam, vào ngày 18/01/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định Số: 01/2022/QĐ-TTg về Danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính. Theo đó có hơn 1000 doanh nghiệp thuộc phạm vi của Quyết định này phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính. Đó là các doanh nghiệp thuộc 6 lĩnh vực: Năng lượng; Giao thông vận tải; Xây dựng; Các quá trình công nghiệp; Nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất; Chất thải.

6 lĩnh vực doanh nghiệp cần phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính

Bên cạnh các đối tượng thuộc phạm vi phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính nêu trên, một số doanh nghiệp cũng có thể phải thực hiện ISO 14064:2018 do yêu cầu từ phía khách hàng/đối tác.

Ngoài ra, các tổ chức có thể tự nguyện áp dụng tiêu chuẩn ISO 14064 vì họ nhận thấy rằng việc kiểm kê khí nhà kính là quan trọng đối với hoạt động kinh doanh của mình.

Lợi ích khi áp dụng ISO 14064

Áp dụng ISO 14064 mang lại nhiều giá trị thiết thực cho doanh nghiệp, không chỉ trong hoạt động nội bộ mà còn trong chiến lược dài hạn. Cụ thể:

• Kiểm soát và giảm thiểu phát thải một cách khoa học
  Doanh nghiệp có hệ thống dữ liệu rõ ràng về lượng khí nhà kính phát sinh từ từng hoạt động. Từ đó dễ dàng xây dựng kế hoạch giảm phát thải hiệu quả, đồng thời tiết kiệm năng lượng và nguyên liệu.

• Tiết kiệm chi phí, tối ưu hóa vận hành
  Việc phân tích nguồn phát thải giúp doanh nghiệp phát hiện ra các điểm gây lãng phí trong quy trình. Khi cải tiến công nghệ hoặc tối ưu quy trình, doanh nghiệp không chỉ giảm phát thải mà còn cắt giảm đáng kể chi phí vận hành.

• Nâng cao uy tín và hình ảnh thương hiệu
  Một doanh nghiệp minh bạch trong báo cáo phát thải sẽ tạo được niềm tin với khách hàng, đối tác và nhà đầu tư. Đây cũng là bằng chứng về trách nhiệm xã hội, giúp thương hiệu được đánh giá cao trong mắt cộng đồng.

• Cơ hội tham gia thị trường carbon
  ISO 14064 tạo cơ sở để doanh nghiệp được xác minh lượng phát thải giảm thiểu, từ đó có thể tham gia giao dịch tín chỉ carbon. Đây là cơ hội kinh doanh mới, mở thêm nguồn thu và khẳng định vị thế tiên phong.

• Tuân thủ pháp luật và yêu cầu quốc tế
  Khi các quy định pháp lý ngày càng chặt chẽ, doanh nghiệp áp dụng ISO 14064 sẽ chủ động đáp ứng và tránh rủi ro về xử phạt. Đồng thời, đây cũng là điều kiện bắt buộc để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu với các thị trường khắt khe như EU, Mỹ, Nhật Bản.

Kết luận

ISO 14064 không chỉ là một tiêu chuẩn quốc tế về quản lý phát thải khí nhà kính, mà còn là công cụ chiến lược giúp doanh nghiệp Việt Nam hội nhập, phát triển bền vững và cạnh tranh toàn cầu. Việc lựa chọn dịch vụ tư vấn và đào tạo doanh nghiệp ISO 14064 sẽ giúp tổ chức triển khai hiệu quả, tiết kiệm thời gian và đảm bảo tính chính xác của báo cáo.